‘అన్ సంగ్’ హీరో పీవీ!

భారతదేశం అత్యంత పర్యవసానమైన ప్రధానమంత్రుల గురించి మాట్లాడితే ఎవరూ ఆయన పేరు చెప్పరు. సుదీర్ఘకాలం ఏ పార్టీకయితే సేవలను అందించారో ఆ పార్టీ ఆయన పేరు చెప్పదు. ప్రధాన సమస్యలపై ఆయన మౌనం పాటించారని ‘మౌన ముని’గా కాంగ్రెస్ వర్గాలే ఆయనపై ముద్ర వేశారు. కానీ దేశానికి ఎంతో సేవ చేసిన ఓ మహనీయుడు అందునా తెలుగు వాడైన మాజీ ప్రధాని పీవి నరసింహరావు గురించి విస్మరించడం శోచనీయం.

జూన్ నెలలో ‘మన్ కి బాత్’ కార్యక్రమంలో ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ దేశ ప్రజలను ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు. ఆయన ఆ కార్యక్రమంలో పీవీ గురించి తప్పక తెలుసుకోవలసిన అవసరం ఉందని పిలుపునిచ్చారు. ఇది చాలా అవసరం ఎందుకంటే పీవీ విజయాల గురించి ప్రజల మదిలో నుంచి తొలగించడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. దేశ ప్రగతి కోసం అహర్నిశలు పాటుబడ్డ ఆ మహనీయుడి చరిత్ర గురించి మనం అందరం తెలుసుకోవాలి. ప్రస్తుతం దేశం ఎదురుకుంటున్న పరిస్థితులు, పీవీ ప్రధానిగా బాధ్యతలు తీసుకునే సమయంలో అలాగే ఉండటం యాదృచ్చికం.

ప్రస్తుతం జీడీపి రేట్ నెగటివ్ లో ఉంది. 1991లో పీవీ ప్రధానిగా బాధ్యతలు తీసుకునే సమయంలో కూడా ఇలాంటి పరిస్థితులే ఉన్నాయి. విదేశీ మారక నిల్వలు దారుణంగా పడిపోయి మూడు వారాలు మించి ప్రభుత్వాన్ని నడిపే పరిస్థితులు లేవు. ఆర్థిక బాధ్యతలు మరియు చెల్లింపులపై డిఫాల్ట్ చేయకుండా ఉండటానికి భారతదేశం తన బంగారాన్ని తనఖా పెట్టవలసి వచ్చింది. పీవీ సంక్షోభంలో అవకాశాన్ని సృష్టించేలా పలు నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. భారతదేశాన్ని సరళీకృతం చేయటానికి కఠినమైన నిర్ణయం తీసుకోవటానికి తన ఆర్థిక మంత్రికి పూర్తి స్వాతంత్య్రాన్ని ఇచ్చారు. పీవీ కష్టాన్ని విస్మరించిన కాంగ్రెస్ పార్టీ సరళీకృత విధానాలకు ఆద్యుడు మన్మోహన్ సింగ్ అంటూ ప్రశంసల జల్లులు కురిపిస్తోంది.

పీవీ రాజకీయ సంకల్పమే ఇంత భారీ సంస్కరణలను అనుమతించింది. ఉదారవాద ఎజెండాను అమలు చేయడానికి ఏ ఇతర ప్రధానులు ధైర్యం చేయలేకపోయారు. లైసెన్స్ రాజ్ విధానాన్ని పూర్తిగా ప్రక్షాళన చేసి దేశాన్ని ఆర్థిక అభివృద్ధిలో కొత్త పుంతలు తొక్కించారు. ఆర్థిక సంస్కరణలు ప్రవేశపెట్టడంతో ప్రతిపక్షాలు ఆయనపై విమర్శలు చేస్తూ మండిపడ్డాయి. ఆ సమయంలో కూడా ఆర్థిక శాఖ మంత్రిగా ఉన్న మన్మోహన్ సింగ్ తప్పులేదని అండగా నిలిచారు. తప్పు ఉంటే తనను నిందించమని ఒప్పు ఉంటే ఆ క్రెడిట్ మన్మోహన్ కు ఇవ్వాలని చెప్పిన గొప్ప దార్శనీకుడు. పీవీ నిర్ణయం యొక్క ప్రభావం చాలా దీర్ఘకాలికమైనది. దాదాపు 30 సంవత్సరాల తరువాత కూడా ఆ ఫలితాన్ని మనం అందుకుంటున్నాం. 1991 లో సుమారు ఒక బిలియన్ విదేశీ మారక నిల్వలు ఉంటే ప్రస్తుతం 530 బిలియన్ డాలర్లకు పైగా ఉన్నాయి. దీని వెనుక పీవీ కృషి ఎంతో ఉంది.

పీవీ పరిపాలన కాలం, ఆయన జీవితం నుంచి మనం పాఠాలు నేర్చుకోవచ్చు. ప్రధానిగా పీవీ బాధ్యతలు తీసుకునే సమయానికి కేవలం 1% గ్రోత్ రేట్ నమోదు చేసిన జీడీపి ఆయన ప్రధానిగా దిగే సమయానికి +7.5 శాతానికి చేరుకుంది. సంపూర్ణ మెజారిటీ లేని పీవీ ప్రభుత్వం ఇలాంటి సాహసోపేతమైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడం ఆశ్చర్యానికి గురి చేస్తాయి. విపక్షాలు, సొంత పార్టీ వారు వ్యతిరేకిస్తున్నా ఆయన ఇండియాని సంస్కరణల పేరిట పరిపృష్టి చేశారు. నెహ్రూయేతర కుటుంబ నాయకుడిగా ఉన్నందున పీవీ తన పార్టీలోనే ఎక్కువ మంది విరోధులు ఉన్నారు. గాంధీ కుటుంబానికి క్రెడిట్ ఇవ్వకుండా భారతదేశం యొక్క ప్రయోజనం కోసం పనిచేయడం పీవీ ప్రధాన తప్పు అయింది. గాంధీ-నెహ్రూ కుటుంబానికి విధేయుడిగా ఉండటం తప్పా స్వతంత్ర అభిప్రాయాలను కలిగి ఉండకూడదనే విషయాన్ని పీవీ పట్టించుకోకపోవడం ఆ పార్టీలో మరో తప్పు అయింది.

పీవీ జీవిత చరిత్ర వ్రాసిన వినయ్ సేతుపతి బుక్ ‘హాఫ్ లయన్’ లో ఆయన రాసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలను మీకు నేను గుర్తు చేయదలుచుకున్నాను. ‘2004 లో పీవీ మరణించిన తరువాత హాజరైన అనేక మంది సాక్షులను ఇంటర్వ్యూ చేసిన తరువాత, తన కుటుంబానికి ప్రాధాన్యత ఉన్నప్పటికీ ఢిల్లీలో ఆయనకు దహన సంస్కారాలు చేయటానికి కాంగ్రెస్ నాయకులు ఇష్టపడలేదు. అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి డాక్టర్ వై.ఎస్.రాశశేఖరరెడ్డి చేసిన పిలుపు గురించి ఆయన రాశారు. పీవీతో అంత సఖ్యత లేనప్పటికీ అంత్యక్రియలకు కట్టుబడి ఉన్నారు. హైదరాబాద్‌లోని హుస్సేన్ సాగర్ సరస్సు ఒడ్డున 4 ఎకరాల స్థలంలో అంత్యక్రియల సన్నాహాలను ముఖ్యమంత్రి పర్యవేక్షించారు.మృతదేహాన్ని స్వీకరించడానికి మొత్తం ఆంధ్ర రాష్ట్ర మంత్రివర్గం, ముఖ్యమంత్రి మరియు గవర్నర్ అందరూ విమానాశ్రయంలో హాజరైయ్యారు’.

రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల ప్రజలు పీవీని తమ ఐకాన్ అని గర్వపడతాయి. 2015 ఢిల్లీలో ఆయన పేరిట శిలాఫలకాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. సంస్కర్త, విద్యావేత్త, పండితుడు, 15 భాషలలో సంభాషించేవాడు మరియు మేధోపరమైన సహకారానికి ప్రసిద్ది చెందాడు, అతన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ కేబినెట్ యొక్క ‘బృహస్పతి’ (వివేకవంతుడు) అని పిలిచారు 1962 మరియు 1971 మధ్య కాలంలో మంత్రిగా పని చేశారు. ఆ తరువాత రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా పని చేశారంటూ ఆ శిలా ఫలకం మీద ఉంది. కాంగ్రెస్ పార్టీ ఆయనను విస్మరించినా బీజేపీ ప్రభుత్వం ఆయన సేవలను గుర్తిస్తూ ఈ శిలాఫలకం ఏర్పాటు చేయడం, ఆయన సేవలను గుర్తు చేసుకోవడం ఆహ్వానించదగిన పరిణామం.

విజయసాయి రెడ్డి. వి
రాజ్యసభ ఎంపీ